Halk tarafından meydana getirilen edebiyat ürünleri içinde tekerleme, bilmece ve ata sözlerinin farklı bir yeri vardır. Hem eğlenmeye hem de zekâyı geliştirmeye yönelik olarak günümüze kadar korunmuş olan bu türler, Türkiye dışında gelişen Türk edebiyatlarında da yer almaktadır. Bu mahsullerin tesbit edilmesi, ileride yapılacak olan karşılaştırmalı çalışmalara kaynak teşkil edecektir.

           "Bet açma" geleneği, Kazak ve Karakalpak Türkleri arasında "gelin getirme" yâni düğün âdet ve eğlenceleri arasında yer alan en eski geleneklerden biridir. Bütün Türk topluluklarında olduğu gibi, Kazak Türklerinde de yeni ev kurmaya, ocak tüttürmeye çok büyük değer verilmiştir. Evlilikte amaç, evlat sahibi olup çoğalmak, iyi bir evlat yetiştirmek, bereketli ve huzurlu bir ömür sürmektir. Bunun başlangıcı da toy (düğün)’dur. Diğer doğum, ölüm, yemek verme, barış, anlaşma vs. gibi sosyal olaylarda olduğu gibi, düğünlerde de çeşitli eğlenceler düzenlenmekte ve gelenekler şeklinde günümüze kadar ulaşıp hâlen canlı bir şekilde uygulanmaktadır. Bu eğlencelerde bazen melodili bazen melodisiz ama kalıplaşmış söyleniş şekilleriyle şiirler okunmaktadır. Bu şiirlerden biri de "Betaşar"dır.

1578'den 1828 Rus işgaline kadar Anadolu Türklüğünün ayrılmaz bir parçası olan Ahıska, bugünkü Gürcistan sınırları içerisinde yer alan, Türkiye sınırına 15 km. uzaklıktaki eski bir Türk yurdu merkezidir.

Bölgede, 642 yılında Hz. Osman döneminde Müslümanlar, 1068'de Selçuklular, 1268’de Moğollar yönetime hâkim olmuşlardır. Moğol hâkimiyetinden sonra devam eden Derebeylik yönetiminin ardından, yarı bağımsız olarak İlhanlı, Karakoyunlu ve Akkoyunlu Devletlerine bağlı kalan bölge, 1578 yılında Osmanlı Devleti yönetimine geçmiş ve Eyalet merkezi haline getirilmiştir.

            Kazak Türkçesinde "de-" fiilinin kullanılışında bazı farklı işlev ve kalıplaşmalar dikkat çekicidir. Bunlardan bir kısmı Eski Türkçe döneminden beri Türkçenin lehçe ve şivelerinde tarihî metinlerde de takip edilebilen değişmelerken bir kısmı da sadece son dönemlerde, Kuzey Türkçesi ve bu grupta yer alan Kazak Türkçesinde görülen değişik kullanımlardır.

ÖZET

            Bu yazıda Kırgız Türkçesinde deyimlerin incelenişi ve sınıflandırılması üzerinde durulmaktadır.

            Yazı, “Deyim Nedir?”, “Deyimlerin Özellikleri”, “Leksik-Semantik Dizilişine Göre Deyimler”, “Birleşik Kelime, Birleşik Terim ve Deyimler”, “Deyimler ve Ata Sözleri”, “Deyimlerin Varyantları”, “Deyimlerde Çok Anlamlılık”, “Deyimlerde Eş Anlamlılık”, “Deyimlerde Zıt Anlamlılık”, “Gramer Yapısına Göre Deyimler” ve “Sonuç” bölümlerinden oluşmaktadır.

            ÖZET

             Türkiye Türkçesi ağızları üzerinde tahrip edici etkiler de düşünüldüğünde bir an önce ciddî akademik çalışmaların yapılması gerekmektedir.

            Batı Anadolu ağızları üzerinde genel bir kaç çalışma dışında küçük birimlerin teker teker ele alındığı çalışma oldukça azdır. Bu noktadan hareketle, Denizli ili Çivril ilçesinin ağız özelliklerini incelemenin faydalı olacağını düşündük.

            Bu yazıda Çivril ağzının ses özellikleri ve kısmen de şekil özellikleri (isim ve fiil çekimi) üzerinde durulacak, derlenen ve deşifre edilen metinlerden hareketle bu özellikler sıralanacaktır. Bunun yanında Çivril ağzının Batı grubu ağızları içindeki yeri ve ayırıcı özellikleri üzerinde de durulacaktır.

            Ağız ve lehçeler üzerinde yapılan çalışmaların asıl amacı, ana dilin yapısını ortaya koymak, problemlerini çözüp aydınlatmaktır. Bir dilin tarihî dönemlerini yazacak bir dil âlimi için, ağız araştırıcıları tarafından derlenip incelenmiş malzeme ile her lehçe ve bu lehçelerin ağızları üzerinde yapılmış çalışmalar, eski yazılı kaynaklar kadar önemlidir.